Identitet u amanet
identitet u amanet/13.09.2019.

Zabavni park na mestu masovnog streljanja

identitet-u-amanet
  • Jelica Jovanovic / Memorijalni park Slobodište, Dolina Pošte, arh. Bogdan Bogdanović
Autor fotografije:
Kaleidoskop media / Foto: Jelica Jovanovic 



Memorijalni park Slobodište u Kruševcu, mesto je sećanja na antifašističku borbu i obeležava streljanje 1.643 stanovnika iz Rasinskog okruga. Spomen park je i jedan od izvanrednih primera modernističke jugoslovenske memorijalne prakse, rad jednog od najznačajnijih i najpoznatijih arhitekata Srbije i Jugoslavije Bogdana Bogdanovića, u kojem se susreću arhitektura, predeo i skulptura, zaštićen kao kulturno dobro, zaštićen i kao jedinstveni prostor u okviru urbanističkih planova. I pored svega toga, opština Kruševac planira da uloži sredstva u pravljenje Dino-parka na prostorima ovog memorijalnog mesta.

Memorijalni park Slobodište stavljen je na listu ugroženog nasleđa nacionalne sekcije Do.co.mo.mo-Srbija, koja je nadležnima uputila dopise i pozvala da zaustave projekte i aktivnosti koje se odvijaju u okviru područja ovog kulturnog dobra od velikog značaja za RS.

Udruženje Dokomomo Srbija je uputilo niz dopisa nadležnim institucijama sa molbom da u okviru svojih nadležnosti reaguju i zaustave projekte i aktivnosti koje se odvijaju u okviru područja kulturnog dobra od velikog značaja Memorijalni park Slobodište, odnosno u prvoj zoni zaštite ovog kulturnog dobra.

Kako u ovom Udruženju navode Memorijalni park Slobodište se u Registru Dokomomo Srbija nalazi od samog osnivanja nacionalne sekcije 2010. godine i za njega je urađen jedan od prvih dokumentacionih dosijea Dokomomo Srbija, te kao takvo je prepoznato i u međunarodnim stručnim krugovima kao kulturno dobro i spomenik modernističke arhitekture i urbanizma, rad jednog od najznačajnijih i najpoznatijih arhitekata Srbije i Jugoslavije, Bogdana Bogdanovića.

Ovaj park je izuzetan primerak lend-arta, jedan od prvih u svetu, koji komemorira 1.643 žrtve 17 streljanja koja su izvršena tokom Drugog svetskog rata nad zarobljenicima, političkim zatvorenicima i taocima iz Rasinskog okruga. Prema raspoloživim podacima, na ovom lokalitetu se i dalje nalaze masovne grobnice u kojima su sahranjivane žrtve, na lokalitetu Stratište (Strelište).

Foto: Wikimedia Commons / Dragan

Kompleks je jedan od izuzetnih primera kolektivnog učešća u činu komemorisanja izgradnjom spomenika i kasnijim komemorativnim praksama, koje su finansirane samodoprinosima niza lokalnih preduzeća i pojedinaca, te kao takav predstavlja jedan dragocen javni komemorativni prostor svih građana Kruševca i Rasinskog okruga.

Imajući u vidu navedene činjenice, Dokomomo Srbija je saopštila da je neprimereno prostor Slobodišta ustupati za pop i folk koncerte i nastupe, te za izgradnju Dino parka, kojima se sigurno može naći primerenija lokacija u nekom drugom delu grada.

- Naglašavamo da su sadržaji poput Bajk parka i drugih vidova (ekstremnih) sportova u direktnoj suprotnosti sa praksom zaštite spomenika kulture, naročito spomenika ovog tipa, čiji se elementi tom prilikom mogu lako oštetiti, a korisnici zadobiti teže telesne povrede, naročito imajući u vidu da nasip Doline Pošte nije rekonstruisan, a da su spomenici „kamena krila“ od lako lomljivog kamena, navode u Udruženju Dokomomo Srbija.

Slobodište je bio jedan od najposećenijih spomenika bivše Jugoslavije. Kroz ovaj memorijalni kompleks godišnje je prolazilo i preko 100.000 ljudi. 

Pre početka Drugog svetskog rata, na mestu nekadašnjeg strelišta, započeta je gradnja Kaznenog zavoda koju je prekinula okupacija. Nedovršenu zgradu iskoristili su Nemci i pretvorili u logor za političke zatvorenike. Streljanja, uobičajeni način kažnjavanja i odmazde od strane fašista, vršena su na bagdalskoj padini iza zgrade logora. Logor je srušen 1949. godine, a na njegovom mestu izgrađen je spomen-park Slobodište na površini od 10 hektara.

Odluku o izgradnji spomeničkog kompleksa doneo je Sabor opštine Kruševac 1964. godine. Na predlog Dobrice Ćosića, prvoborca Rasinskog partizanskog odreda (kasnije prvog predsednika Savezne republike Jugoslavije od 1992. do 1993.), spomenik je projektovao i realizovao arhitekta Bogdan Bogdanović (kasnije gradonačelnik Beograda od 1982. do 1986.). Otvaranje kompleksa vezano je za Odluku o proglašenju Slobodišta i ustanovljenju Svečanosti slobode 1965. godine.

U prvom poglavlju odluke stoji:

“Spomenik poginulim borcima za slobodu naše zemlje i pobedu socijalističke revolucije, streljanim rodoljubima i žrtvama fašističkog terora Kruševačkog kraja koji se nalazi na jugoistočnoj padini Bagdale proglašava se Slobodištem. Slobodište je kulturno-istorijski spomenik pod zaštitom opštine Kruševac.”

Kompleks  ima simboliku hrama (predvorje, ulaz, dvorana i svetilište), osnovni elementi  reljefa su humke, a čitav prostor oblikovan je u lukovima i krugovima.

Bogdan Bogdanović objasnio je svoje delo rečima:

“Kao graditelj dužan sam da vas privedem samom spomeniku. Videli ste, ne primećujemo ga iz daljine. Ima stvari koje ne treba gledati iz daljine, u njih se ponire. Rekao bih da i ovu građevinu valja pribrojati takvima. Čoveka valja uvesti u središte, pripustiti ga u svet oblika, u koje mora da zađe, kroz koje će da prođe, sa kojima mora nehotično da se poistoveti. Samo tako razumeće ih.”


PROČITAJTE I:

PRONAĐENA ŽUPSKA VENERA STARA 6.000 GODINA


Dino park

U okviru zabavnog parka će biti 15 replika dinosaurusa, dva kružna igrališta, sa mobilijarom za mlađu i stariju decu, kafe restoran, biletarnica, suvenirnica. Ministarstvo trgovine, turizma i telekomunikacija projekat finansira sa 60 miliona dinara, a Grad sa 15 miliona dinara.

Ove godine će se raditi drenaža, ograda, podzemne instalacije, saobraćajnica sa stazama i biće nabavljen deo replika dinosaurusa. Sledeće godine će se izgraditi objekat te nabaviti mobilijar.

Suzana Milosavljević, direktorka Turističke organizacije, izjavila je za portal KruševacGrad da je ideja projekta da se turistima, sem razgledanja kulturno istorijskih znamenitosti koje traje dva do tri sata, ponude i moderniji sadržaji.

– Turista je u našem gradu ranije u proseku ostajao po dva dana, prošle godine po tri dana, a cilj nam je da se što duže zadrži u Kruševcu. Ciljna grupa su nam đačke ekskurzije – navodi ona. Inače, prema podacima Turističke organizacije prošle godine u odnosu na  2017. godinu ukupan broj dolazaka turista  povećan je za 3,5 odsto, a broj noćenja je porastao za tri odsto.

POVEZANE VESTI
button left button right
KATEGORIJA VESTI
button left button right

Komentari

Vaš komentar je uspešno prosleđen na odobravanje.
User
Milica Mitic
18.09.2019.

Onima koji smatraju da nema problema jer se Dino park (inače obična besmislica) ne gradi u samom Slobodištu trebs objasniti da i jeste problem preizgrađenost u okolini spomen parka koji je napravljen za šetnju i kontemplaciju, uranjanje kako je to govorio Bogdanović. Dino park se gradi u zaštitnoj zoni koja je i predviđena da postoji da se ne bi narušila jedinstvena atmosfera spomen parka. A da i be govorimo o tone da Dino park nije nikakav park jer će jedino posađeno u njemu biti dinosurusi od veštačkih materijala koji nikakve veze nemaju sa gradom Kruševcom. Fabrika je sagrađena bespravno a ceo taj kraj nije urbanističkim planom bio predviđen ni za stambenu gradnju.

User
Dejan Krstić
15.09.2019.

Uz dužno poštovanje prema kompleksu "Slobodište" i prema svim žrtvama, ipak bih morao da pomenem da se dino park ne gradi u samom kompleksu, kao što mnogi tako žele da predstave, već nekih skoro pola kilometara dalje, a što se lako može proveriti i na google mapi. Inače u okolini kompleksa i na sličnoj udaljenosti, već je izgrađen vaspitno popravni dom, fabrika kablova, Roda centar, vatrogasni dom, porodične kuće i stambene zgrade, a u tom delu je počela i prodaja parcela za novi stambeno poslovni deo grada.

Vidi sve komentare
reklama box
reklama box
reklama box