Piše: Sonja Ćirić
Muzej grada Beograda poznat je kao jedini prestonički muzej u Evropi bez svoje zgrade i stalne postavke, a u takvim uslovima, konkretno u kancelarijama i hodnicima, čuva 132.000 eksponata!
Kao i godinama unazad, i ovog 15. oktobra Muzej grada Beograda obeležio je dan kada je osnovan novom izložbom, što je lep način da se skrene pažnja na sebe, ali i da se javnost učtivo i kulturno podseti da prestonički muzej, evo već 113 godina, postoji i radi bez stalne postavke.
Ali, prvo ćemo o lepim vestima.
Otvarajući pomenutu rođendansku izložbu, „Blago Sigidunuma“, u Konaku kneginje Ljubice, gradski menadžer Goran Vesić je najavio da će ove nedelje biti predstavljena idejna rešenja za rekonstrukciju zgrade Vojne akademije u Resavskoj ulici, koja je nakon trogodišnjeg rešavanja komplikovanih imovinsko-pravnih odnosa pripala gradu Beogradu, a sve u cilju biranja najboljeg rešenja za kuću Muzeja grada. Generalni projekat rekonstrukcije se očekuje iduće godine, i nekoliko godina nakon toga, kad se završi rekonstrukcija, Muzej grada Beograda će prvi put u životu dobiti svoju zgradu.
Kad je na vanrednoj sednici 15. oktobra 1903. godine Odbor beogradske opštine doneo dokument o osnivanju Opštinskog muzeja, vredan materijal namenjen muzeju spakovan je u kutije, a kutije su smeštene u opštinske prostorije. Sledilo je nekoliko preseljenja, češće samo pokušaja preseljenja gradske baštine iz prostora u prostor ( o čemu detaljno i zanimljivo piše Mirjana Mijajlović u tekstu „Istorijat i struktura Muzeja grada“ u Godišnjaku grada 2000-2001. godine), da bi se krajem treće decenije stekli uslovi za osnivanje jedne objedinjene institucije kulture – Opštinske biblioteke i Opštinskog muzeja. Novoj ustanovi dodeljena je zgrada u Uzun Mirkovoj ulici broj 1, a posao je poveren dr Mariji Ilić Agapovoj. „Njen prevashodni zadatak je bio da napravi spisak predmeta od kulturno-nacionalnog značaja koji su se nalazili u samoj Opštini, decenijama ranije prikupljani za muzej - piše u pomenutom tekstu Mirjane Mijajlović. „Tom prilikom je bila iznenađena brojnim i izuzetno vrednim umetničkim slikama, zatečenim na mračnom tavanu zgrade Opštine. Bojala se da bilo kome saopšti ovo okriće, strahujući da će one ponovo nestati i opet se negde zaturiti. Jednu po jednu je iznosila i pokušavla da im nađe mesto na zidu, nadajući se da će jedino izložene biti zaštićene (...) Muzejski materijal je popisan do kraja 1929. godine i brojao je 155 predmeta.“
Nakon toga, muzejska kolekcija je seljena još nekoliko puta sve do kad, zahvaljujući predsedniku grada Vladi Iliću, nije otkupljena trospratna stambena zgrada sa mecaninom i podrumskim prostorijama u Ulici Zmaj Jovina 1, vlasništvo pravnika i književnika Aleksandra Vuča, za gradsku Biblioteku i Muzej. Useljenje je bilo u aprilu 1935. godine., a još uvek se nalazi u toj istoj zgradi!
"Rasuto" blago
Beogradski muzej grada se ubraja u takozvane složene prostore, zato što ga čine zbirke svrstane u odeljenja Arheološko, Istorijsko i Odeljenje za kulturnu istoriju i umetnost, zatim u 25 legata i u osam područnih muzeja: Konak knjeginje Ljubice, Spomen-muzeje Ive Andrića, Jovana Cvijića, Muzej Mladenovca, Zavičajni muzej Zemuna, Muzej banjičkog logora, Muzej Paje Jovanovića, Muzej Tome Rosandića, Zbirka ikona Sekulić, Arheološko nalazište Vinča, ... ali nema prostor za stalnu postavku, nema gde da pokaže eksponate. Povodom stogodišnjice Muzeja, objavljena je monografija, pa su tako reprezenti vrednosti Muzeja grada postali dostupni barem u ovoj “papirnoj” kući.
U nabrajanju najatraktivnijih muzejskih predmeta, a to su dokumenti o Beogradu od praistorije do danas, moglo bi se početi od bronzane biste rimskog imperatora Makrina iz trećeg veka, zato što je to jedini sačuvani njegov portret. Makrin nije u grupi bitnih rimskih careva koji su stolovali na ovim prostorima, ali je njegova bista u vajarskom smislu izvanredna. Otkrivena je u Boleču, čudom sačuvana, zato što se zna da je Makrin nakon što su ga pobunjenici ubili, osuđen na takozvano brisanje sećanja, odnosno na sistematsko uništavanje njegovih statua i svih tragova. U monografiji Muzeja piše da bista "odaje utisak snage i promišljene samouverenosti", da su "kosa i brada izrađeni juvelirski precizno s mnogo detalja" i da je bista "nesumnjivo antologijsko delo rimske portretne umetnosti". Iz muzejske zbirke izdvojićemo još i turski zlatnik koji je u Beogradu kovao Sulejman Veličanstveni 1560. godine, zato što je nabavljen tek pred stogodišnjicu Muzeja.
Zgrada u Resavskoj ulici, zidana je početkom prošlog veka po projektu arhitekte Dimitrija Leka, i ima više od osam hiljada kvadratnih metara. U njoj je održano nekoliko poslednjih Oktobarskih salona, ovogodišnji još uvek traje – nema ko od posetilaca nije doživeo njene prostore kao atraktivne, monumentalne, posebne.
Neprolazna lepota antičkog nakita
Izložba “Blago Sigidunuma” postavljena je u Konaku knjeginje Ljubice, uobičajenom i jedinom prostoru ovog Muzeja u kome organizuje izložbe. Njeni autori dr Slavica Krunić, muzejska savetnica i Milorad Ignjatović, viši kustos Muzeja, odlučili su se za 192 unikatna predmeta koji su izrađeni od plemenitih metala i dragulja, a čuvaju se u bogatoj zbirci za antiku Muzeja grada. To je nakit iz antičkog perioda, otkriven na prostoru današnjeg Beograda.
Autori izložbe objašnjavaju da je u rimsko doba nakit bio veoma cenjena i retka dragocenost, koja je vlasniku donosila sreću i blagodet. Obično je nosio veoma lične i intimne poruke, često inspirisane filozofskim idejama. Pravo da nosi nakit imala je samo civilna i vojna elita, koja je i na taj način javnosti pokazivala svoj društveni status, obrazovanje i stečene zasluge. Pronalažen u arheološkim ostacima kastruma, naselja i nekropola Singidunuma, nakit autentično svedoči o društvenoj eliti koja je Singidunum transformisala u značajan ekonomski i trgovački centar, čime je osiguran prosperitet i blagostanje njegovih stanovnika.
Prvi, a ispostaviće se da je i konačni, utisak sa izložbe je da svako parče tog antičkog nakita kao da je danas pravljeno, moglo bi i sad da se nosi. Par minđuša u obliku lavjih glava, na primer, ukrašenih tankom filigranskom žicom, iz trećeg/drugog veka stare ere. Dve perle od smaragda, delovi oglice, otkrivene u sarkofagu u Železniku na mestu gde se pretpostavlja da su ostaci luksutzne vile Klaudija Valentinijana, rimskog viteza, datovane su u kraj trećeg i početak četvrtog veka. zeleni smaragd veličine 26 karata je i na današnjem tržištu retkost, pa je jasno da je beogradski Rimljanin za njega dao ogromnu sumu novca. Kod Dizdareve kule na Kalemegdanu, nađena je gema od karneola sa predstavom boginje Fortune u trenutku kada joj prilazi boginja Viktorija, vesnica dobrih poruka i uslišenih želja. Tokom građevinskih radova na zgradi “Borbe” 1967. godine, nađen je sarkofag a u njemu mali prsten sa oblom alkom iznutra, a spolja modelovan tako da formira osam pravougaonih polja. Na Staroj Glavnjači nađen je posrebren prsten sa gemom od dvoslojnog ahata na kome u dva reda piše “Septimus Arrius Rei” – Imaš posla sa Septimusom Ariusom. U delu rimske nekropole naspram Univerzitetske biblioteke, otkrivena je grobnica zidana kamenim pločama u kojoj je sahranjena žena sa torbicom izvezenom zlatnim nitima, u kojoj su bili komadi ćilibara i novac – da joj se nađe na onom svetu.
O svakom eksponatu postoji mala priča koja lako budi maštu o starom, prastarom vremenu, i o njegovom gradu koji je sada naš. Izložba vredna posete. Trajaće do 15. januara iduće godine.
Komentari