Kaleidoskop media / Foto: Martin Candir
Najobuhvatnija izložba do sada posvećena Aksentiju Marodiću svečano je otvorena u petak 16. oktobra 2026. u Galeriji Matice srpske. Postavka okuplja više od 110 umetničkih predmeta iz brojnih muzejskih i privatnih kolekcija, među kojima su i dela koja se prvi put predstavljaju javnosti.
Izložba „Aksentije Marodić. U potrazi za večnom lepotom” publici pruža do sada najsveobuhvatniji uvid u stvaralaštvo značajnog srpskog slikara 19. veka. Priređena je u godini u kojoj Matica srpska obeležava veliki jubilej, dva veka od osnivanja, a njeno središnje mesto zauzima obnovljeni ikonostas crkve manastira Kovilj, najznačajnije i najmonumentalnije Marodićevo delo.
Na svečanom otvaranju prisutnima su se obratile dr Tijana Palkovljević Bugarski, upravnica Galerije Matice srpske, dr Snežana Mišić, muzejska savetnica i autorka izložbe, i prof. dr Saša Brajović, istoričarka umetnosti, koja je izložbu proglasila otvorenom.
Tom prilikom uručena je i posebna zahvalnica manastiru Kovilj, dok su muzički deo programa izveli Meila Tome Pihler na blok-flauti i traversu i Andrej Jovanić na teorbi.
Izložba dostojna velikog jubileja
Ukazujući na čvrste veze Aksentija Marodića sa Maticom srpskom, dr Tijana Palkovljević Bugarski istakla je da izložba i prateći katalog predstavljaju rezultat zajedničkog rada stručnjaka iz različitih oblasti.
„Ponosni smo što smo svi zajedno, svako sa najvećim znanjem u svojoj oblasti, stvorili izložbu i katalog dostojne jubileja dva veka Matice srpske, ustanove koja je od početka karijere Aksentija Marodića uvidela umetnikove vrednosti i vezala ga za sebe brojnim nitima“, rekla je upravnica Galerije Matice srpske.
Govoreći o umetnikovom mestu u srpskoj kulturi i istoriji umetnosti, autorka izložbe dr Snežana Mišić podsetila je na vreme u kojem se Marodić pojavio na likovnoj sceni.
„Umetnik velikog talenta, intelektualac široke kulture i interesovanja, posvećen nacionalnoj ideji, ugledni član i jedan od prvih privilegovanih slikara Matice srpske, Aksentije Marodić pojavio se na likovnoj sceni krajem šeste i početkom sedme decenije 19. stoleća, u vreme kada su tekovine romantizma još uvek pretrajavale, a novi umetnički impulsi koji su nosili ideje realizma počeli da stižu iz Minhena“, navela je Mišić.
Otvarajući izložbu, prof. dr Saša Brajović istakla je da postavka i katalog dočaravaju svu mnogostrukost Marodića kao umetnika i čoveka.
„On je, reklo bi se, proveo svoj život u retkoj ravnoteži između uzimanja i davanja. Sve što je dobio od svojih sunarodnika, a to je pre svega školovanje na prestižnoj bečkoj Akademiji, uzvratio je predanim umetničkim i konzervatorskim radom, slikanjem predsednika, časnika i dobrotvora Matice srpske, sa kojom je bio vezan pola veka“, rekla je Brajović.
Između evropske umetnosti i nacionalne tradicije
Aksentije Marodić rođen je 1838. godine u Subotici, a preminuo je 1909. u Novom Sadu. Kao umetnik velikog talenta, intelektualac široke kulture i interesovanja i aktivan učesnik javnog života i rada najznačajnijih nacionalnih institucija svog vremena, ostavio je dubok trag u istoriji srpske umetnosti i kulture 19. veka.
Tragajući tokom čitavog života za večnom lepotom i neprolaznim vrednostima, Marodić je stvorio jedinstven umetnički opus zasnovan na savremenoj evropskoj umetničkoj praksi šezdesetih i sedamdesetih godina 19. veka, poznonazarenskoj likovnoj poetici, istoricizmu i idejama realizma.
Njegovo stvaralaštvo formirano je na spoju evropskih i nacionalnih umetničkih tradicija. Školovanje na bečkoj Akademiji likovnih umetnosti, putovanja po Italiji i neposredni susreti sa delima starih majstora ostavili su snažan trag u njegovom radu. Zato izložba posetiocima približava i njegove umetničke uzore, među kojima su Rafaelo, Gvido Reni, Leonardo da Vinči i Antonis van Dajk, ali i puteve kojima je Marodić postepeno gradio sopstveni slikarski izraz.
Kao dosledan sledbenik poznonazarenske tradicije, uzore je pronalazio u italijanskom slikarstvu renesanse i baroka. Njegovo ugledanje na slavna dela evropske umetnosti, međutim, nije predstavljalo puko kopiranje. Poštujući dogmatska načela Srpske pravoslavne crkve, Marodić ih je reinterpretirao i prerađivao, stvarajući autentična umetnička dela.
Najveći doprinos dao je na polju religioznog slikarstva, pre svega radom na ikonostasu crkve manastira Kovilj, kojim je na prostor Karlovačke mitropolije uneo nova umetnička shvatanja, kao i nove likovne i ikonografske koncepte.
Obnovljeni ikonostas manastira Kovilj
Posebnu vrednost izložbe predstavlja izlaganje ikonostasa crkve manastira Kovilj, najznačajnijeg i najmonumentalnijeg dela Aksentija Marodića.
Njegovo predstavljanje javnosti omogućeno je zahvaljujući velikom konzervatorsko-restauratorskom projektu koji su Galerija Matice srpske i Pokrajinski zavod za zaštitu spomenika kulture u Petrovaradinu realizovali od 2024. do 2026. godine.
Obnovljeni ikonostas predstavlja stožer izložbe i omogućava publici da se neposredno upozna sa izuzetnom Marodićevom slikarskom veštinom, kao i inovativnim rešenjima koja je razvijao tokom umetničke karijere.
Tematski raznovrsnim opusom, izvanrednom slikarskom tehnikom i promišljanjima o nacionalnoj umetnosti, Marodić je dao važan doprinos razvoju srpskog slikarstva 19. veka. Aktivnim učešćem u radu Matice srpske i vizuelnim uobličavanjem njenog Panteona zauzeo je trajno mesto i u istoriji najstarije srpske književne, kulturne i naučne ustanove.
Zbog toga se, upravo u godini velikog jubileja, Matica srpska i njena Galerija podsećaju jednog od svojih prvih privilegovanih slikara, pružajući publici mogućnost da sveobuhvatno sagleda njegovo umetničko stvaralaštvo i javno delovanje.
Više od 110 umetničkih predmeta
Izložba donosi više od 110 umetničkih predmeta iz brojnih muzejskih, crkvenih i privatnih kolekcija, a mnoga dela ovom prilikom prvi put se predstavljaju javnosti.
Pored dela iz kolekcija Galerije Matice srpske i Matice srpske, izloženi su radovi iz zbirki Eparhije bačke, Narodnog muzeja Srbije, Eparhije sremske, Eparhije dalmatinske, Muzeja Srpske pravoslavne crkve, Narodnog muzeja Crne Gore, Gradskog muzeja Subotica, Muzeja grada Beograda, Muzeja grada Novog Sada, Srpskog narodnog pozorišta i Karlovačke gimnazije.
Pažljivim izborom i povezivanjem dela iz različitih zbirki, izložba Marodićev opus smešta u širi kulturni, istorijski i evropski kontekst, istovremeno osvetljavajući njegovu višedecenijsku povezanost sa Maticom srpskom.
Interaktivna mapa, filmovi i dvojezični katalog
Doživljaj izložbe dodatno proširuju savremene tehnologije i multimedijalni sadržaji, realizovani u saradnji sa doc. dr Isidorom Đurić, prof. dr Igorom Kekeljevićem, msr Filipom Mirčeskim i Milošem Platišom.
Interaktivna geografska karta prati Marodićeva putovanja po Italiji, kao i mesta koja je posećivao i opisivao. Multimedijalni sadržaji omogućavaju posetiocima da se upoznaju sa delima starih majstora pred kojima je učio i usavršavao svoje slikarsko umeće.
Izložbu prati dvojezični katalog autorke dr Snežane Mišić, koji predstavlja važno svedočanstvo o novom čitanju i vrednovanju bogatog Marodićevog stvaralaštva.
U okviru postavke prikazuju se i dva dokumentarna filma. Jedan je posvećen procesu konzervacije i restauracije ikonostasa crkve manastira Kovilj, dok drugi donosi priču o životu i delu Aksentija Marodića. Filmove je režirao Miroslav Stajić, u produkciji Mista Production.
Prateći programi i vođenja
Izložbu će obogatiti raznovrstan prateći program koji će biti održavan petkom od 19 časova, kao i kustoska vođenja vikendom u 13 i 17 časova.
Za roditelje i decu pripremljen je poseban porodični vodič, osmišljen kako bi se i najmlađim posetiocima na zanimljiv i pristupačan način približili život i stvaralaštvo Aksentija Marodića.
Projekat je realizovan sa blagoslovom Njegovog Visokopreosveštenstva Mitropolita bačkog gospodina dr Irineja, u saradnji sa Pokrajinskim zavodom za zaštitu spomenika kulture u Petrovaradinu, Austrijskim kulturnim forumom Beograd i Italijanskim institutom za kulturu u Beogradu.
PROČITAJTE I / READ ALSO:
SVETLOST LOGOSA - RETROSPEKTIVA
SVETLOST LOGOSA OBASJALA BEOGRAD
POČINJE UNESCO PROJEKAT SVETLOST LOGOSA
Svi sadržaji na portalu magazina Kaleidoskop media su besplatni, a sajt se finansira isključivo donacijama čitalaca i prijatelja.
Podržite rad našeg magazina OVDE
Komentari