GoetheFEST peti put u Beogradu

Piše: Sonja Ćirić

Povodom sutrašnjeg otvaranja GoetheFesta, festivala nemačkog savremenog filma, Kaleidoskop je razgovarao sa dr Matijasom Miler -Viferingom, direktorom Gete instituta Beograd. U vremenu dominacije holivudskog filma, Goethe Fest je retka prilika da se prevaziđe poznato.

Biće to peti GoetheFest, pa se sme reći da je reč o manifestaciji koja je deo naše kulturne scene. Neki od osnovnih podataka njegovog ovogodišnjeg izdanja su: nazvan je Relity bites, trajaće sedam dana, do 12. oktobra, a 12 filmova će nakon Beograda biti prikazani u Novom Sadu i u Nišu. U Beogradu će, kao i do sad, Goethe Fest biti održan u Dvorani kulturnog ceentra, koji je partner Gete -Institutu u realizovanju festivala.

Kriterijumi po kojima je biran ovogodišnji program, kaže gospodin Matijas Miler-Vifering, su aktuelnost i kvalitet. „Skoro svi filmovi prikazani su na ovogodišnjem Filmskom festivalu u Berlinu, na čuvenom Berlinaru. Film 24 nedelje, na primer, prikazan je u takmičarskom programu Berlinala. Film Država protiv Frica Bauera, koji će zatvoriti ovogodišnji GoetheFest, osvojio je najveći broj nagrada na dodeli Nemačke nagrade za film 2016: za najbolji film, najbolju režiju, itd. Siguran sam da će se najnoviji film Doris Derije Pozdravi iz Fukušime svideti srpskoj publici, zato što je ona veoma poznata u Srbiji. Radnja ovog njenog filma  se dešava pet godina nakon zemljotresa, cunamija i eksplozije nuklearne elektrane u Fukušimi, a priča o susretu mlade Nemice sa starijom japanskom gejšom – poslednjom u Fukušimi – u potpuno uništenoj i zagađenoj prirodi njene domovine. Film je sniman u crno-beloj tehnici. Od svih filmova ovogodišnjeg GoetheFest-a, jedino je filma Barbai već prikazan u Srbiji. To je mali albansko-kosovski film koji je već prikazan na jednom festivalu u Srbiji. Bavi se veoma važnom temom: mladi otac pokušava sam da migrira za Nemačku, ali njegov ostavljeni petnaestogodišnji sin kreće za njim opasnom balkanskom rutom preko Italije i ponovo pronalazi oca u stranom, hladnom svetu ...”

Odrastanje, perspektive, afere, seksualni i kulturni identitet

U ovogodišnjem GoetheFestu zastupljene su osnovne teme savremenog nemačkog filma. Gospodin Miler-Vifering navodi da je namera bila da selekcijom objedine više tema: „odrastanje, perspektive (i odsustvo perspektive), afere (kako u ljubavnom, tako i u političkom životu), seksualni i kulturni identitet. Kao u filmu Fukušimau nemačkom savremenom filmu često su prisutne jake ženske figure koje su prinuđene da se snalaze u surovoj realnosti. Tema migracija, koja je od prošle godine postala veoma aktuelna u Evropi, prisutna je kako u evropskom tako i u nemačkom filmu. Na ovogodišnjem Berlinalu italijanski dokumentarni film Fuocoamare osvojio je „Zlatnog medveda“. To je film o sudbini migranata ostavljenim na splavu u Sredozemnom moru. Ova tema prisutna je i u ovogodišnjim nemačkim igranim filmovima, na primer u Ulici meteora. To je nova adresa mladog libanskog izbeglice, koji ovde u Berlinu, u zabiti iza aerodromske piste, pokušava da pronađe svoj novi život.”

 Uopšteno govoreći, nemački filmovi naišli su i ove godine na veliku pažnju širom evropskih bioskopa, ocenjuje gospodin Miler-Vifering, ali nažalost nisu osvojili nijednu značajniju nagradu na prestižnim festivalima poput Berlina i Kana. Pa ipak, 24 nedelje, uprkos tome što je ostao bez Berlinskog medveda, jedan je od najznačajnijih filmova u Nemačkoj. Svi nemački časopisi puni su kritika, a vodi se i debata o temi filma - mlada žena nalazi se pred dilemom da li da izvrši abortus koji je u Nemačkoj dozvoljen pod određenim uslovima do 24. nedelje trudnoće. Prenatalna dijagnostika je u međuvremenu napredovala, roditelji saznaju da njihov nerođeni sin ima trizomiju, što znači da će se roditi sa Daunovim sindromom. Ova etičko-moralna dilema savremene medicine, veoma intimna porodična odluka, reakcije u krugu prijatelja, i odluka koja na kraju spada samo na buduću majku, odlično je prikazana u ovom filmu. Glavni protagonisti, dakle glumci, improviuzuju neke scene iz scenarija i na taj način vrlo lično nastupaju, dok pravi lekari igraju u filmu na isti način kako bi se i u realnom profesionalnom životu odnosili prema pacijentima i budućim roditeljima.”

Komediju  Fack ju Gete u Nemačkoj pogledalo 6 miliona ljubitelja filma

Osim što organizuje svoj filmski festival, Gete -Institut u Beogradu sarađuje i sa drugim filmskim manifestacijama, pa je tako nemački dokumentarni film moguće videti u okviru BelDOCS festivala.„Saradnjom Gete-Instituta i BelDOCS festivala srpska publika svake godine ima priliku da pogleda najaktuelnije, tematski i estetski interesantne dokumentarne filmove. Tesno sarađujemo i sa FEST-om kao i sa Festivalom autorskog filma. Ove godine smo recimo zajedno odlučili da komediju koja je dobila izuzetno dobre kritike u Kanu i koja je već prikazivana na filmskim festivalima na Paliću i u Pančevu, prepustimo Festivalu autorskog filma, te će je publika videti tek u novembru/decembru” najavljuje gospodin Miler-Vifering.

- S obzirom da se film smatra najkomunikativnojm umetnošću, koji su rezultati nakon prva četiri festivala?

 „Svi filmovi koje smo do sada prikazali prevedeni su na srpski i titlovani“ naglašava gospodin Miler-Vifering. U sva tri grada, naš festival zabeleži oko 6.000 posetilaca. Koncept i selekcija očigledno nailaze na dobar prijem, sudeći po rasprodatim projekcijama. Prošle godine smo najuspešniju nemačku komediju Fack ju Gete igrali na bis, i po drugi put napunili salu Dvorane Kulturnog centra Beograda. Ovaj film opisuje realnost jedne nemačke škole sa neverovatno šarolikim, anarhističnim učenicima, ali i nastavnim kadrom. Ovaj film je inače u Nemačkoj ostvario prodaju od 6 miliona karata u bioskopima. Partneri GoetheFesta, kulturni centri u drugim gradovima, čine sve da GoetheFEST postane veličanstveno, gotovo kultno dešavanje. Neke od nemačkih filmova nakon GoetheFesta šaljemo da putuju u druge srpske gradove. Obiđu ih oko 70. Neki od filmova posle našeg festivala dospeju, pak, na redovan bioskopski repertoar. Prošle godine je takvu sudbina doživeo film Feniks. Sve u svemu, imamo dosta razloga da budemo ponosni na rezultate GoetheFesta ostvarene protekle četiri godine.“